Негизги документ — Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 30-июнундагы № 50 «Кыргыз Республикасында кумар оюн иши жөнүндө» Мыйзамы (2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 26-февралындагы № 55 жана 2024-жылдын 4-ноябрындагы № 175 мыйзамдарынын редакциясында).
Мыйзам онлайнды да камтыйт
Кеңири таралган жаңылыштык — мыйзам жер үстүндөгү казинолорго гана тиешелүү деген ой. 1-беренеде кумар оюн иши кумар оюндарын уюштуруу жана өткөрүү, аларга жетүүнү берүү боюнча иш катары аныкталган, анын ичинде электрондук (виртуалдык) казинодо, букмекердик кеңселерде, тотализаторлордо — «сервер жайгашкан жерине карабастан».
Ошол эле жерде өзүнчө аныктама берилген: электрондук (виртуалдык) казино — «Интернет тармагында кумар оюндарына жетүүнү берүүчү сайт же программа». Демек, сервердин чет өлкөдө жайгашуусу өзү эле аянтчаны мыйзамдын алкагынан чыгарбайт.
15-берене: ким кардар боло албайт
«Кумар оюн жайларынын кызматкерлери жана кардарлары үчүн белгиленүүчү чектөөлөр» деген 15-берененин 2-бөлүгү:
«Кумар оюн жайларынын кардарлары боло албайт:
1) Кыргыз Республикасынын жарандары;
2) 21 жашка толбогон чет өлкө жарандары;
3) аракетке жөндөмсүз чет өлкө жарандары.»
Ошол эле берененин 7-бөлүгү: «Кумар оюн жайларынын кумар оюндарына катышкан Кыргыз Республикасынын жарандары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартышат.»
Мындан түз жыйынтык чыгат: республикадагы мыйзамдуу кумар оюн жайлары 21 жаштан жогорку чет өлкө жарандарына багытталган, ал эми КР жарандарынын катышуусу мыйзамда каралган эмес жана жоопкерчиликке алып келет. «Кыргызстанда бул мыйзамдуу» жана «бул боз аймак» деген сөздөрдүн экөө тең бирдей туура эмес.
2022-жылдан бери мыйзамда эмне өзгөрдү
Мыйзам 2022-жылдын 30-июнунда кабыл алынган жана ошондон бери үч жолу оңдолгон: 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 26-февралындагы № 55 жана 2024-жылдын 4-ноябрындагы № 175 мыйзамдары менен. Оңдоолор бүт текстке тийген эмес — мыйзамдын өзүндөгү белгилер боюнча кайсы беренелер кайра жазылганы көрүнөт:
| Берене | Эмне жөнүндө | Кайсы мыйзам оңдогон |
|---|---|---|
| 1 | Негизги аныктамалар, анын ичинде «электрондук (виртуалдык) казино» | № 78 (2023), № 55 (2024) |
| 6 | Милдеттүү резервдик фонд | № 78 (2023) |
| 13 | Кумар оюн жайына карата чектөөлөр | № 78, № 55, № 175 — үчөө тең |
| 14 | Оюн жабдуусуна карата чектөөлөр | № 78 (2023), № 55 (2024) |
| 15 | Кызматкерлер жана кардарлар үчүн чектөөлөр | бир да жолу оңдолгон эмес |
Мындан эсте тута турган практикалык жыйынтык чыгат.
Оюнчу үчүн негизги тыюу — кумар оюн жайларынын кардарлары Кыргыз Республикасынын жарандары боло албайт деген 15-берене — мыйзамда 2022-жылдагы алгачкы редакциядан бери турат жана үч толкун оңдоодон кийин да бир да жолу өзгөргөн эмес. Мыйзам чыгаруучу жайлардын жана жабдуунун өзүнө карата талаптарга үч жолу кайтып келген, бирок ким кардар боло аларына тийген эмес. «Жакында уруксат берилет» деген ойлор азырынча мыйзамдын текстине таянбайт.
Тескерисинче, аныктамалар турган 1-берене эки жолу оңдолгон — дал ошол жерде электрондук (виртуалдык) казино жана «сервер жайгашкан жерине карабастан» деген формулировка жашайт.
Мыйзам эмнеден турат
Документ көлөмдүү эмес: 4 глава жана 17 берене. Түп булакты ачсаңыз, эмнени кайдан издөө керектигин билген пайдалуу:
| Глава | Беренелер | Эмне жөнүндө |
|---|---|---|
| 1. Жалпы жоболор | 1 | Аныктамалар: кумар оюн иши, онлайн-казино, электрондук казино |
| 2. Кумар оюн ишинин субъекттери | 2–6 | Ким иш жүргүзө алат, уюштуруу формасы, резервдик фонд |
| 3. Мамлекеттик жөнгө салуу | 7–12 | Лицензиялоо: берүү, кайра түзүү, токтотуу, кайтарып алуу, баш тартуу |
| 4. Атайын талаптар | 13–17 | Жайга, жабдууга жана кардарларга чектөөлөр; салык; күчүнө кирүү |
Ким жөнгө салат
Бул чөйрөдөгү көзөмөлдү Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы жүргүзөт. Кумар оюн жайларын түзүү жана кармоо боюнча лицензия белгиленген тартипте катталган юридикалык жактарга тиешелүү; кумар оюн ишин салыкка тартуу мыйзамдын 16-бересеси менен жөнгө салынат.
Түп булактар
- КР укуктук маалыматынын борборлошкон маалымат банкы (Юстиция министрлиги) — № 50 Мыйзамдын тексти
- КР Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы
Мыйзамдын тексти 2024-жылдын 4-ноябрындагы редакция боюнча салыштырылды. Мыйзамдар өзгөрөт — кандайдыр бир жыйынтык чыгарардан мурун түп булакты ачыңыз.
Жоопкерчиликтүү оюн
Юрисдикцияга карабастан: кумар оюндары киреше булагы эмес жана көз карандылыкты жаратышы мүмкүн. Токтоо керек болгон белгилер — жоготууну кайтарууга аракет, карызга алынган каражатка оюн, оюндун көлөмүн жакындардан жашыруу. Операторлордо адатта өзүн-өзү чектөө куралдары бар: депозит лимиттери, тайм-аут жана өзүн-өзү четтетүү.
Көп берилүүчү суроолор
Кыргызстанда онлайн казинолорго уруксат берилеби?
№ 50 Мыйзам электрондук (виртуалдык) казинону сервер жайгашкан жерине карабастан кумар оюн ишине киргизет, ал эми 15-берене КР жарандарына кумар оюн жайларынын кардары болууга тыюу салат. Уруксат берилген деп айтуу туура эмес.
Кыргызстандын жарандары мыйзамдуу ойной алабы?
Жок. 15-берененин 2-бөлүгү Кыргыз Республикасынын жарандарын кумар оюн жайларынын мүмкүн болгон кардарларынын катарынан түз чыгарат, 7-бөлүк катышкан жарандардын жоопкерчилигин карайт.
КРдагы лицензиялуу жайлар ким үчүн иштейт?
21 жашка толгон жана аракетке жөндөмдүү чет өлкө жарандары үчүн.
КРда кумар оюн ишин ким көзөмөлдөйт?
Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы.