Шашылыш кабар:

Эсептик чен өлчөм насыянын пайыздарына түздөн-түз таасир этет

Апрель 9th, 2018 | by Чолпон Бейшелең кызы
Эсептик чен өлчөм насыянын пайыздарына түздөн-түз таасир этет
Эколикбез
0

«Эколикбез» программасынын бул жолку чыгарылышында  эсептик чен өлчөм жана анын банк секторуна  тийгизген таасири тууралуу  Улуттук банктын расмий өкүлү Аида Карабаев айтып берди.

Эсептик чен өлчөм наркты аныктоочу негизги ориентир

Эсептик чен – бул Улуттук банк тарабынан орнотулган чен, ал экономикадагы акча ресурстардын наркын аныктоочу негизги ориентир болуп эсептелет. Эсептик ченди өзгөртүү менен Улуттук банк финансы ресурстардын наркын жөнгө салат, ошону менен кредиттер жана депозиттер боюнча чендерге да таасир кылат.

Улуттук банктын эсептик чени коммерциялык банктар үчүн акча-кредит саясатынын курсу боюнча сигналы катары каралат. Эсептик чен отчёттордун, анализ жүргүзүү жана экономикада мүмкүн боло турчу өнүгүү сценарийлердин негизинде кабыл алынат. Мында, биринчи кезекте инфляция боюнча болжолдорго ориентир алынат.

Улуттук банк Башкармасы 2018-жылдын 26-мартында эсептик чен өлчөмүн 5 пайыз деңгээлинде калтырган.  Март айында  инфляциянын жылдык мааниси февраль айындагы 3,5 пайыздан 2,9 пайызга чейин басаңдаган. Баа динамикасы акча-кредит саясатынын орто мөөнөткө каралган максаттуу көрсөткүчү – 5-7 пайыз чегинде туруктуу сакталарын мүнөздөөдө. Мындан тышкары өсүү динамикасы, келип түшкөн акча которуулардын туруктуу динамикасынан жана айкын эмгек акынын көбөйүшүнөн улам суроо-талаптын өсүшү менен шартталган.

Эсептик чен жогоруласа,  насыялардын пайыздары көтөрүлөт

Улуттук банктын эсептик чени банктар аралык рыноктук пайыздык чендерине түздөн түз таасирин тийгизет, ал өз учурунда кредиттер жана депозиттер боюнча рыноктук акыркы пайыздык ченге таасир кылышы керек. Эгерде пайыздык чендер көтөрүлсө, калк тарабынан банктардын кредиттерине суроо-талап кыскарат, ошону менен экономиканын өсүшү басаңдайт. Же тескерисинче, эсептик чендин төмөндөшү, ар кандай тең шарттарда, экономикалык өсүшкө түрткү берет.

Мында “ар кандай тең шарттарда” дегенди түшүндүрүп кетиш зарыл. Экономикага сунушталган акчанын өсүшү инфляцияны жогорулатпашы үчүн, ал негизи тиешелүү өндүрүүнүн жана эмгек өндүрүмдүүлүктүн өсүшү менен шартталышы керек. Эгерде өлкөдө өндүрүлгөн товарлардын саны өспөсө, мурунку деңгээлде калган болсо, ал эми акчанын көлөмү акчаны басып чыгаруу менен эле көбөйсө, анда баалар жогорулайт дагы, а экономика өспөйт, бир ордунда тура берет.

Улуттук банк коммерциялык банктарга рефинансылоо кредиттерди берет жана алар үчүн акыркы инстанциядагы кредитор болот. Эгерде коммерциялык банк акча каражаттарга муктаж болсо, ал Улуттук банкка кайрылса болот. Ал үчүн баардык керектүү куралдар бар. Бул каражаттарды коммерциялык банктарга Улуттук банк эсептик чендин негизинде аныкталуучу пайыздар менен берилет.

2018-жылдын 1 квартал ичинде коммерциялык банктар жылдык 5 пайыздан төмөн болбогон ченде кредиттик каражаттарды алып, карыз алуучуларга жылдык 10 пайыздан ашпаган негизде каражаттарды берет.

Эсептик чен бул акча-кредиттик саясатынын инструменти. Аны негизсиз өзгөртүүгө болбойт. Эсептик чендин ар бир төмөндөөсү же жогорулоосу экономиканын олуттуу өзгөрүүлөрүнө алып келиши мүмкүн. Ошондуктан эсептик чендин экономикага керектүү деңгээлин аныктоодо макроэкономикалык көрсөткүчтөрдү эске алуу зарыл.

Улуттук банк эсептик чен өлчөмүн аныктоодо учурдагы инфляциянын негизги факторлорун иликтөөгө жана болжолдоолоруна, тышкы чөйрөдө жана Кыргыз Республикасында экономикалык жагдайдын өнүгүүсүнө баа берүүлөргө негиздеп чечим чыгарат. Эсептик чендин, инфляцияны орто мөөнөттөгү максаттуу көрсөткүчтөн ашырбай кармап турган жана экономикалык өсүшкө демилгелөөгө өбөлгө түзө турган  белгилүү бир деңгээли бар экендигин белгилеп кетүү керек. Мындан тышкары, эсептик чен инфляцияга таасир көргөзгөндүгүн эске ала турган болсок, саясат ченин негизсиз төмөндөтүү инфляциянын акча-кредит саясатынын орто мөөнөттүү көрсөткүчүнө караганда ылдамыраак өсүп кетишине алып келиши мүмкүн.

Comments are closed.

Марал Радиосу cможет принять любую посещаемость благодаря кешированию WP Super Cache