Шашылыш кабар:

Сот кыргызча сүйлөсө жакшы экен

Июнь 13, 2017 | жарыялаган Бакыт Төрөгелди уулу
367

23919

Июнь айынын башынан тарта оппозициячыл саясатчы «Ата Мекен» партиясынын жетекчиси Өмүрбек Текебаев менен мурдагы Өзгөчө кырдаалдар министри Дүйшөнкул Чотоновго козголгон иш боюнча соттук териштирүү башталды. Ишти Биринчи Май райондук соту карап, биринчи отурум 5-июнда өттү. Сот алгач жараянды орус тилинде алып барып, жактоочулар менен мамлекеттик айыптоочулар да судьяга расмий тилде өтүнүч келтирип жатышкан.

Бирок, ортодо Өмүрбек Текебаев адегенде сотту кайсы тилде алып барууну чечишип алууну соттон өтүнүп, жараянды кыргыз тилинде жүргүзүү талабын койду. Ал котормочу керекпи же анын зарылчылыгы жокпу деген маселеге келгенде сотко «Сиз эмне өз элиңиз менен котормочу аркылуу сүйлөшүп калдыңыз беле? Эгер сиз кыргызча сүйлөй алсаңыз мен соттун эне тилинде өтүшүнө макулмун» деп так кесе айтты.

Жыйынтыгында сот кыргыз жана орус тилинде өтмөй болуп, негизги иштин көбү кыргызча болуп жатат. Ошентип эки саясатчынын ишинде сот кыргызча сүйлөмөй болду. Мен буга чейин дагы бир топ соттук угууларга катышкам. Бирок, алардын дээрлик бардыгы макамы боюнча расмий деп аталган орус тилинде өтүп келчү. Соттор, юристтер, прокурорлор менен жактоочулар бул көрүнүштү терминдердин көбү орус тилинде болуп жатканы менен түшүндүрүп келишет. Деген менен Текебаевдин соту мындай жүйөлөрдү жокко чыгаргандай болду.

Кыргыз тилдүү журналисттер соттук отурумдар эле эмес башка дагы маалымат жыйын же кандайдыр бир форум болобу бул маселеге көп туушугушат. Кыргыз тилинде эки ооз сөз сүйлөнбөгөн жыйындарды которуп чыгыш да кесиптештердин бир топ убактысын алат. Ооба, «эми ал журналисттердин жумушу да» дешиңиз мүмкүн бирок, өз элинде туруп эне тилинде эки сүйлөмдү бириктирип сүйлөп бере албаган аткаминерлер кимдин болбосун кыжырына тийбей койбойт.

Жакында эле бир журналист, кесиптешибиз өзүнүн Конституциялык укугунун бузулганын жазып чыкты. Ал кайсы бир иш чарада кыргызчы сүйлөгөнү үчүн кодуланганын билдирип, «буга Мамлекеттик тил комиссиясы кийилгише алабы?» деген суроону койду. Ага да жооп болгон жок. Эми Кыргызстанда кыргызча сүйлөгөнүң үчүн да тил угасыңбы?

Ал эми өкмөт 2018-жылдын 1-январынан тартып мамлекеттик кызматкерлер милдеттүү түрдө кыргыз тилинен сынак тапшыра баштаарын шардана кылды.

Ага ылайык эми президент, Жогорку Кеңештин төрагасы, премьер-министр, президенттин, парламенттин жана өкмөттүн аппарат башчылары, Жогорку сот, Конституциялык палата, Коопсуздук кеңешинин катчысы, Куралдуу күчтөрдүн Башкы штабынын жетекчиси, баш прокурор жана анын орун басарлары, акыйкатчы менен БШК жетекчиси кыргыз тилинен сынак тапшырышы керек болот.

Ошондой эле парламент депутаттары, өкмөт мүчөлөрү, өкмөттүн аймактагы өкүлдөрү, акимдер кыргыз тилинен милдеттүү түрдө экзамен тапшырсын деген сунуш бар. Бул канчалык ишке ашат аны убакыт көрсөтөөр.

P.S: Мен кыргыз тилин билип эле башка тилдерди үйрөнбөш керек дегенден алысмын. Бирок, ошол эле учурда эне тилибиз экинчи орунда калбаса деген эле ой.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *