Шашылыш кабар:

Кубан Абдымен: Аскар Акаев менен жумшактыгыбыз окшош

Ноябрь 10, 2016 | жарыялаган Анара Бакытбекова
88

Марал радиосунун Саясаттан сырткары уктуруусунун бул жолку коногу кыргыз элине белгилүү журналист, мамлекеттик “Кабар” агенттигинин башчысы Кубан Абдымен.


Саламатсызбы, Кубан агай? Алгач эле басма сөз күнүнө карата өлкө башчы А.Атамбаевден 14947714_1214446651935342_3672208017195184039_nалган сыйлыгыңыз кут болсун. Журналистика өзүңүздүн кесибиңизби?

Кесибим журналист эмес, гуманитардык жаатта билим албадым. Негизи, 1979-жылы Новосибирск мамлекеттик университеттин физика факультетин аяктагам. Он жыл илимий кызматкер жана окутуучу болуп эмгектендим. 1987-89-жылдары физика багытында Москва Мамлекеттик университетинде аспирантурага тапшырып, кандидаттык диссертациямды жактап, 1993-жылы Бишкекке кайра келгенмин. СССР жоюлуп, анын ордуна он беш көз карандысыз мамлекет түптөлгөн учурда элдин турмушу да өзгөрүп кеткен. Миңдеген кишилер көксөгөн максатына жете албастан, башка жумуштар менен алектенгенге аргасыз болушту. Менин илимий ишим СССРдин коргонуу кызматына керектүү материал эле. Кандидаттык диссертациям жакталганы менен аны түшүнүү өтө оор, анткени мамлекеттик сырга тең эле. Кыргызстанга келгенден кийин деле улантып кетүү мүмкүнчүлүгү жок эле. Жаш кезимен эле ММКларга кызыкчумун. Москвада асспирантурага өткөндөн кийин мага Кыргызстан тууралуу маалымат берип турууну сунушташкан. 1993-жылы таасирдүү “Независимая Газета” гезити иштей баштаган. Ал гезит өз өлкөң тууралуу маалымат бер деп чакырып калышты. Ошол бойдон журналистикага бурулуп кеттим. Балким, КРге келген соң илимий ишимдин токтоп калганы да себеп болгон чыгаар.

Физик болгонуңуз үчүн футбол тууралуу макалаларды мыкты жазасызбы?

Бишкекке келип Илимдер академиясында лаборатория башчысы болуп иштеп жүргөндө КРде маалымат каражаттарынын шарттары өзгөргөн. Жаңы муундун толкуну келип, элдерди аябай кызыктыра баштады. 1994-жылы футбол боюнча дуйнөлук чемпионат өтүп жаткан. Мен спортко аябай кызыккан киши болгондуктан көпчүлук мелдештерге маани берип, талдап жүрчүмүн. Азыркы “Кут билим” гезитинде спорт тууралуу жазып калдык. Бир ай бою чемпиондук оюнду талдап, элге маалымат бергеним үчүн таанылып калсам керек.

unnamed-1Фамилияңыз өзгөчө экен?

Менин расмий атым Таабалдыев Кубанычбек Абдыменович. Эгемендүүлүк жылдары нукура кыргыздыкы көрсөтүү максатында, уулу же кызы деген вариантка өтүп кетишкен. Чыгармачыл атым жөнөкөй болсун деп Кубан Абдымен деп койгом.

Физиктердин мүнөзү бири-бирине окшош болот дешет. Белгилүү физиктер Аскар Акаев, Өмүрбек Текебаев менен өзүңүздүн кайсы мүнөзүңүздү окшоштура аласыз?

Физиктер лириктерден айырмаланып, тактыкты талап кылат. Маектешип жатканда да далилдүү мисалдарды келтирүүгө аракет жасайбыз. Аскар Акаевдин жумшактыгы, акылмандуулугу элдин баарына белгилүү. Бирок, саясатка келгенде, башкарууда элге көп жаккан жок. Үй-бүлөлүк башкарууда да жумшактык кылып койду окшойт. Бул жагынан алганда окшош эмеспиз. Менде деле жумшактык бар, демократмын.

Сизди тааныгандар Кубан кой сойгонду билбейт дешет, бул сөздүн канчалык чындыгы бар?

Мууздап, ишти толугу менен аткара алам дегенден алысмын. Бирок, койду мүчөлөп, жиликтеп казанга сала алам.

Өзүңүзгө жакпаган мапаттарыңыз кайсылар?unnamed-2

Алдыма койгон максатка жетмейинче жөн олтурбайм, аны жашкы мүнөз дей алам. Ал эми, эринчээктигим өзүмө да жакпайт.

“Кабар” агенттигин жетектеп, студенттерге билим да берип келесиз. Азыркы жаштарга кесипкөй журналист болуш үчүн эмне жетишпейт?

“Кабар”маалыматтык агентиги кийинки жылы 80 жашка толот, өлкөдөгү жашы улуу агенттиктердин бири. Мамлекеттин расмий маалыматтарын коомчулукка, чет өлкөлүк ММКларга таратат. Бизде иштегендердин деңгээлин карап, жетишпей жатканын билсек болот. 14 жылдан бери Кыргыз-Түрк Манас университетинин студенттерине сабак берип келем. Окууну бүтүп, иштейм деп келгендердин 20-30%ы гана жетиштүү илимге ээ болушун тажрыйба көрсөтүп жатат. Калганы тилекке каршы, сапаттуу материал даярдай алышпайт. Журналист болчу студенттерге айтаарым, окуп жүрүп бир ММКга келип иштегенче тажрыйба топтогону оң. Кийин үзүрүн өздөрү эле көрөт. Журналистиканын өзөгүн өздөштүрүп келсе, иштегенге биротоло оңой.

Жубайыңыз менен алгачкы таанышкан күнүңүз эсиңиздеби?

Ооба, эсимде, 1980-жылы Политехникалык институтта иштеп жүргөндө жатаканада жашачумун. Жаныбызда Мединституттун жогорку курсунда окуган кыздар жашачу. Мен жатаканага келгенде эле, эки-үч күндөн кийин досторум кыздар менен таанышып келели деп калды. Барсак эле, сулуу кыз бизди тосуп алды. Көргөндө эле жактырдым, баш кошконубузга 34 жыл болду. Экөөздүн ортобузда эки бала бар. Улуу кызым турмушка чыгып, 3 баланын апасы. Кенже уулум университетти аяктап, өз иши менен.

unnamed-3Аял кишидеги кандай сапаттарды жогору баалайсыз? Мырзалык деген сиз үчүн эмне?

Үй-бүлөдөгү материалдык, моралдык шартты түзгөн бул-аял киши. Үйдө тынччылык болсо, жайдары жүрсө, анда мунун баары аял кишинин эмгеги. Мырзалык өз сөзүндө турган, тандаган ишинде өз максатка жеткен кайраттуу адам болушу зарыл. Балдарына мыкты тарбия берип, баарын бутуна тургуза тургандай күчтүүлук талап кылынат.

Достукка кандай маани бересиз?

Достор да бөлүнөт экен, убактылуу, мезгилдүү жана туруктуу дегендей. Кайгы-капаны, кубанычты тең бөлүшкөндөр чыныгы дос болот экен. Студенттик кезден бери катташып жүргөн өзүнчө тобубуз бар.

Байкасак сиз да курагыңыздан жаш көрүнөсүз, мунун сыры эмнеде?

Спорт менен жаш кезимен эле машыгып келем. Өзгөчө футбол менен сузүүгө көп кызыкчумун. Убакыт тапсам эле Ысык-Көлгө кирип сүзгөндү жакшы көрөм. Новосибирскде алты жыл жашадым. Ошол 6 жылдын ичинде, хоккейди мыкты өздөштүрдүм. Жаш өткөн сайын татаал болуп калды. Азыр бош убакытта бассейнге барып сүзгөнгө аракет кылам. Балким жаш көрүнүшүмдүн сыры ушунда.

Бала кездеги кайсы окуя дале эсиңизде?

Сегиз-тогуз жашымда спорттук мелдешкее катышып, машыгууга бел байлагам. Окуучуларды шыгына жараша тандап алат эле. Мен алгач эле бокска жазылдым. Бирок, көп токмок жегеним эсимде калды. Ушул окуядан улам максат коёрдо аткара алган, мүмкүнчүлүккө жараша коюш керек экен деген бүтүм чыгардым.

unnamed-4Кайсыл тилдерди билесиз?

Эки жыл Америкада, төрт жыл чет жакта жашадым. Англис тилин жакшы билем, көптөгөн макалаларым англис тилинде жарык көрдү. Мектепти кыргыз класстан бүтүрдум. Орусияда жашаш жүргөндө орус тилине көп басым жасадым. BBCге барганда кыргыз тили угармандарга маанилүү экенин, маалыматты жөнөкөй тил менен берүүнү түшүнгөн соң, тез арада эне тилди өздөштүрүүгө туура келди. Мен кыргызча татаал сүйлөмдөрду көп түзөт экенмин. Жеңилдеткени аракет кылам, бирок жеңил-желпи сөзгө ыраазы болуп жүрбөш керек. Анткени, кыргыз тили өнүгө турган тил. Бир сүйлөмгө эки, үч маанини камтуу мыйзам ченемдүү көрүнуш. Ошол эле орус, англис тилинде жарык көргөн материалдардан да байкоого болот. Узун макаланы эч ким окубайт, андыктан айтылчу ойду сүйлөмдөргө батырып жетишиш керек.

Маегиңизге чоң рахмат!

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *